Tapu İptali ve Tescil

Tapu sicilinin düzeltilmesi davası, tapu sicilinde gerçek hak durumuna uymayan yolsuz bir tescil, tadil veya terkin işleminin düzeltilmesi için açılan ayni nitelikte bir davadır. TMK m. 1025 uyarınca, bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmişse, bu durumdan hakkı zedelenen kişi tescilin iptali ile gerçek hak sahibi adına tescilini talep edebilir. Bu dava; tapu memurlarının idari hataları, yanlış isim yazımları, kadastro tespit hataları veya sahte evraklarla yapılan tescil işlemleri gibi sicilin gerçeği yansıtmadığı her türlü durumda açılabilmektedir.

Tapuda yapılan tescil işlemlerinin geçerliliği, bu işlemlerin arkasında yatan hukuki sebebin geçerli olmasına bağlıdır. Taşınmazı devreden kişinin işlem tarihinde fiil ehliyetinin bulunmaması (yaş küçüklüğü, akıl sağlığı sorunları vb.), devir işleminin iradeyi sakatlayan hata, hile veya korkutma (tehdit) altında gerçekleştirilmiş olması ya da taraflar arasında inançlı bir işlem yapılmış olması durumunda tapunun iptali talep edilebilir. Özellikle yaşlılık veya hastalık dönemlerinde yapılan devirlerin geçersizliği ehliyetsizlik raporlarıyla ispatlanır.

Tapu iptali ve tescil davaları, uzun süren yargılama süreçleridir. Dava konusu taşınmazın, dava devam ederken davalı tarafından iyi niyetli üçüncü kişilere satılması durumunda davacının hak elde etmesi imkansız hale gelebilir. Bunu önlemek amacıyla, HMK m. 389 hükümleri çerçevesinde mahkemeden dava konusu taşınmazın tapu kaydı üzerine "üçüncü kişilere devrinin önlenmesi" amacıyla İhtiyati Tedbir konulması talep edilmelidir. Tedbir kararı, mülkiyet hakkının dava sonuna kadar korunmasını sağlayan en önemli geçici hukuki koruma aracıdır.

Türk Medeni Kanunu m. 1007 uyarınca, tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan devlet sorumludur. Tapu müdürlüğünün yolsuz tescil yapması, sahte belgelerle devir yapılmasına göz yumması veya hatalı kayıt tutması nedeniyle taşınmaz mülkiyetini kaybeden ve tapu iptali davasıyla hakkını geri alamayan kişiler, devlete karşı tazminat davası açabilirler. Bu dava, devletin kusursuz sorumluluğuna dayandığından kusur ispatı aranmaz ve doğrudan Hazine'ye karşı açılır. Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesidir.