Miras Hukuku

Miras hukuku, bir gerçek kişinin ölümü durumunda mal varlığının, borçlarının ve diğer haklarının kimlere, hangi oranlarda intikal edeceğini düzenleyen hukuk dalıdır. TMK m. 495-682 hükümleri uyarınca mirasçı olabilmek için yasal mirasçılık veya atanmış mirasçılık sıfatlarına sahip olmak gerekir. Yasal mirasçılıkta kan hısımlığı, evlilik bağı ve evlatlık ilişkisi esas alınır. Kan bağına dayalı yasal mirasçılar zümre (derece) sistemine göre belirlenir. Birinci zümrede ölenin altsoyu (çocukları ve torunları) yer alırken, hayatta olan eş her zümre ile birlikte belirli oranlarda miras payı alma hakkına sahiptir.

Mirasbırakan kişi, mal varlığı üzerinde tasarrufta bulunurken yasal mirasçıların bazıları lehine kanunla korunan saklı payları (mahfuz hisse) ihlal edemez. Saklı pay sahibi mirasçılar altsoy, anne-baba ve sağ kalan eştir. Mirasbırakanın saklı payları aşacak şekilde yaptığı ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmalar karşısında, saklı payı zedelenen mirasçılar TMK m. 560 uyarınca Tenkis Davası açabilirler. Tenkis davası, mirasbırakanın tasarruf edebilir kısmını aşan harcamalarının yasal sınıra çekilmesini amaçlayan, yenilik doğurucu nitelikte bir davadır ve mirasın açılmasından itibaren 1 yıllık hak düşürücü süreye tabidir.

Muris muvazaası, mirasbırakanın saklı pay sahibi mirasçılarını miras hakkından mahrum etmek amacıyla tapulu taşınmazlarını aslında bağışladığı halde resmi senette satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstermesidir. 01.04.1974 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, saklı pay sahibi olsun ya da olmasın tüm mirasçılar bu danışıklı işlemin iptali için dava açabilirler. Muvazaa iddialarının ispatında tanık beyanları, yöre örf ve adetleri, murisin mal satma ihtiyacının olup olmadığı ve alıcının mali gücü gibi fiili karineler değerlendirilir. Bu davalarda herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre bulunmamaktadır.

Ölüme bağlı bir tasarruf olan vasiyetname, TMK uyarınca resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyetname olmak üzere üç şekilde düzenlenebilir. En yaygın ve hukuki açıdan en güvenli olan resmi vasiyetname, iki tanığın katılımıyla noter veya sulh hukuk hakimi tarafından düzenlenir. El yazılı vasiyetnamenin geçerli olması için ise tamamının mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış olması, düzenleme gün, ay ve yılının belirtilmesi ve imza taşınması zorunludur. Kanunun aradığı şekil şartlarına uyulmaması, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı hallerinde vasiyetnamenin iptali davası açılabilir.